Działalność notariuszy oraz samorządu notarialnego w naszym kraju reguluje Ustawa z dnia 14 lutego 1991 roku Prawo o notariacie (tekst jednolity Dz.U.08.189.1158 z zm.). Ustrój notariatu w Polsce jest podobny do ustroju notariatu w innych krajach prawa łacińskiego (systemy prawne oparte na zasadach wywodzących się z prawa rzymskiego).
Ustrojowe zasady działania samorządu notarialnego wynikają z art. 17 ust.1 Konstytucji RP. Zgodnie z tym artykułem samorząd zawodowy, reprezentujący osoby wykonujące zawód zaufania publicznego, sprawuje pieczę nad należytym wykonywaniem tego zawodu w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony. Radę Izby Notarialnej, czyli wchodzących w jej skład prezesa i wiceprezesa oraz członków – wybiera walne zgromadzenie notariuszy. Kadencja Rady trwa 3 lata, przy czym prezes i wiceprezes nie mogą sprawować tych samych funkcji więcej niż dwie, następujące bezpośrednio po sobie, pełne kadencje.
Do zakresu działania Rady Izby Notarialnej należy:
- opiniowanie wniosków w przedmiocie powoływania i odwoływania notariuszy i asesorów notarialnych
- nadzór nad wykonywaniem obowiązków przez notariuszy, asesorów i aplikantów notarialnych oraz nad przestrzeganiem przez nich powagi i godności notariusza
- nadzór nad wykonaniem obowiązkowego ubezpieczenia, o którym mowa w art. 19a Ustawy Prawo o notariacie
- organizowanie szkolenia aplikantów notarialnych
- zarząd i rozporządzanie majątkiem izby
- zwoływanie walnych zgromadzeń notariuszy izby i wykonywanie uchwał tych zgromadzeń
- prowadzenie wykazów notariuszy, asesorów i aplikantów notarialnych izby
- wykonywanie innych czynności przewidzianych prawem
Prezes Rady Izby Notarialnej reprezentuje Radę i kieruje jej pracami. W razie nieobecności prezesa jego obowiązki pełni wiceprezes Rady. Do składania oświadczeń woli w sprawach majątkowych niezbędne jest współdziałanie dwóch członków rady, w tym prezesa lub wiceprezesa
Walne Zgromadzenie Notariuszy Izby Notarialnej wybiera także:
- członka Krajowej Rady Notarialnej (nie może on sprawować tej samej funkcji więcej niż dwie, następujące bezpośrednio po sobie, pełne kadencje)
- członka Wyższego Sądu Dyscyplinarnego
- rzecznika dyscyplinarnego Izby Notarialnej
- członków Sądu Dyscyplinarnego Izby Notarialnej